Wegwijzers in informatie rond gezondheid, zorg en ondersteuning. Een kwalitatief onderzoek naar huidige en potentiƫle rollen van bibliotheken

gepubliceerd: 16-07-2018

 

 

In het kader van het programma Ondersteuning Passend Zorgaanbod (OPaZ) van de directie Langdurige Zorg onderzocht Panteia in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Koninklijke Bibliotheek (KB) de huidige en potentiële rollen van bibliotheken als wegwijzers in informatie rond gezondheid, zorg en ondersteuning.

Aanleiding
Mensen met vragen over gezondheid, zorg en ondersteuning zoeken op allerlei manieren naar de juiste informatie. Dat is een uitdaging wanneer informatie complex is en afkomstig van veel verschillende organisaties. Bovendien beschikt lang niet iedereen in Nederland over voldoende gezondheidsvaardigheden om überhaupt zelf hun weg te vinden. Is de bibliotheek met haar fijnmazige web een geschikte plek om informatie dichtbij mensen te brengen?

Opzet van het onderzoek
In de periode februari tot mei 2018 inventariseerde Panteia de activiteiten van een twintigtal bibliotheken met aanbod op het gebied van gezondheid, zorg en ondersteuning. Daarin werd gekeken naar onderwerp, doel, doelgroep, vorm, rol of functie van de bibliotheek en samenwerkingspartners binnen het aanbod. Daarnaast sprak Panteia met vijf bibliotheken die geen actieve rol vervullen om een inkijk te krijgen in hun beweegredenen. Bij vijf van de twintig ‘actieve’ bibliotheken spraken we vervolgens met (adjunct)directeuren, projectleiders en samenwerkingspartners om inzicht te krijgen in het ontstaan van het aanbod, ervaren barrières, randvoorwaarden, resultaten en mogelijke toekomstige rollen van de bibliotheek rond complexe zorgvragen en passend zorgaanbod.

Uitkomsten
Functie van de bibliotheek

Uit het onderzoek blijkt dat bibliotheken veelal verschillende rollen tegelijkertijd vervullen, waarbij zij bijna allemaal in ieder geval een faciliterende en vaak ook een netwerkrol vervullen. Als bibliotheken een rol als informatiecentrum vervullen, doen zij dit met een actieve insteek. We zien dat veel bibliotheken wel iets met gezondheid doen, maar dat er nog bij weinig bibliotheken sprake is van een structureel en samenhangend aanbod. Het aanbod varieert sterk tussen bibliotheken, en is vaak afhankelijk van vragen of initiatieven van andere partijen. Bibliotheken vervullen dan ook veelal geen trekkersrol.

Invulling van het huidige aanbod

Het specifieke aanbod varieert van algemene onderwerpen als leefstijl en welzijn tot (naderend) overlijden en van een doelgroep die bestaat uit ‘iedereen’ tot mensen met een bepaalde aandoening of beperking. Ook de vorm en het doel van het aanbod loopt sterk uiteen. Dit hangt nauw samen met de partners waarmee wordt samengewerkt. Tevens blijkt dat partners voor bibliotheken cruciaal zijn aangezien geen van hen als eenling actief is op het onderwerp. Dergelijke samenwerkingen vinden ofwel in een netwerk van onderling verbonden partijen met een gezamenlijk doel plaats ofwel met een netwerk van partijen waar één-op-één op één of meerdere activiteiten wordt samenwerkt.

Meerwaarde en randvoorwaarden van betrokkenheid van bibliotheken

Bibliotheken zijn een (potentieel) waardevolle partner voor gemeenten en partijen die zich bezig houden met gezondheid vanwege diens bereik, locaties dichtbij de burgers en kennis van laaggeletterdheid. Daarmee kan de bibliotheek een (laagdrempelige) aanvulling zijn op andere bronnen van informatie of deze informatie op een laagdrempelige manier bij de burger brengen alsook vindbaar en doorzoekbaar maken. Om deze rol te kunnen vervullen zijn o.a. de volgende randvoorwaarden van belang:

  • Erkenning van de bijdragen die de bibliotheek kan leveren rond gezondheid, zorg en ondersteuning door (lokale) organisaties en gemeenten;
  • Goede samenwerking wat betreft gebruik maken van elkaars kennis, expertise en mogelijkheden om de doelgroep te bereiken alsook het spreken van elkaars taal;
  • Geïntegreerd aanbod waarin gemakkelijk naar elkaar kan worden doorverwezen;
  • Kennis van de lokale context om aan te kunnen sluiten op de behoeften en bestaand aanbod te versterken.

Presentatie tijdens inspiratiebijeenkomst ‘Informatie dichtbij’
Op 5 juli 2018 werd het onderzoek tijdens de inspiratiebijeenkomst ‘Informatie dichtbij’ gepresenteerd. Daarin was ook een bijdrage van Bibliotheek ‘De Tweede Verdieping’ in Nieuwegein, één van de respondenten in het onderzoek, die de presentatie van de nodige ervaringen uit de praktijk voorzag. Zie hier het verslag van de bijeenkomst.

Meer informatie
Voor vragen over het onderzoek kunt u terecht bij Sonja van der Kemp en Mandy Goes. Het onderzoeksrapport kunt u in zijn geheel via onderstaande link downloaden. 

 

 

Download publicatie

Neem contact op

Heeft u vragen of wilt u meer informatie? We staan u graag te woord.

Bel ons op: 079-322 20 00